KAZAZ, ENVER: FOSFORESCIRAJUĆI OGLODANI KOSTURI
(Kikićeva Carska noć u kontekstu avangardne i postavangardne proze)
DIWAN br. 2, 1999

Citat 1: str. 69

Vizualizacija i hromatizacija, te sonornost Kikićeva proznog iskaza neodvojive su kao prozni postupci od iskustava i dosega avangardne proze, otkrića filma, Ejzenštajnove definicije montaže, pri čemu se semantika teksta ne svodi samo na poetsku, fatičku ili neke druge funkcije jezika, nego se istodobno naracija podređuje zakonitostima filmskog jezika. U toj dimenziji organiziranja priče, pa i cijelog ciklusa pokazuje se, zapravo, filmično svojstvo Kikćeva proznog postupka u kojemu se kadrovi nižu jedan za drugim tvoreći koliko samostalne toliko i zajedničke semantičke cjeline. Kadrovi poredani jedan za drugim, bilo da se odnose na total, srednji ili krupni plan, međusobno posuđuju značenja, uslovljavaju jedan drugi, a u tom smislu krupni plan potplata što udaraju o blatnu kaldrmu u cirkusantskoj proslavi carskog rođendana neodvojiv je od totala u kojemu se vidi obezljuđena dezindividualizirana povorka, što po automatizmu i naredbi uzvikuje počasti ”kraljevskom veličanstvu”. Taj cirkus u kojemu je izbrisan svaki ljudski sadržaj, ta strasna zabava i proslava carskoga rođendana, koja se u simboličkome okviru Carske noći otkriva i kao ključni element historijske pustoši i društvene prevare, dakle, ta masa infekcionirana bezumljem unutar karnevalskoga ambijenta što se valja ”našim gradom” i ”prostranom domovinom” ispostavlja se kao dominantna, ključna poluga za definiranje apsurda u vidu historijske konstante. Na isti način na koji je masa infekciozno potopljena u apsurd svi učesnici povorke potopljeni su u masu, dezindividualizirani i obezljuđeni, a priča se odvija unutar brze smjene kadrova u simboličkoj snimci klipsanja te mase po blatnim, kaldrmisanim ulicama ”našega grada”.
Zapravo, Carska noć uokvirena je u formu filmskog izvještaja sa kraljevog imendana u ”našem gradu”, gdje odsustvo imenovanja podrazumijeva svaki grad, svaki ”naš” grad, a tu formu Kikić nimalo slučajno podvlači i u naslovima priča Izvještaj o bakru, i Izvještaj o urlapčadima, ironizirajuci oblik i sadržaj birokratskoga izvještaja kao temeljne forme konstruiranja lažne slike vlasti o samoj sebi na kojoj počiva struktura moći i nasilja vlasti nad pojedincem. Dvostrukost ironijske perspektive, unutar koje se motri istodobno i bit same vlasti, ali i oblici njenog ispoljavanja, potpuna je novina u kontekstu bosanske priče u cjelini koju ce slijediti znatno kasnije Derviš Sušić, a poslije njega i priča bazirana na postmodernističkoj poetici potkraj ovog vijeka.
[Idi na vrh]